Fietsexcursie Nijmegen: van groene Waalkade tot monumentaal Park Brakkenstein

Op 11 september organiseerden ecoDynamic en de Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitectuur (NVTL) een bijzondere fietsexcursie in Nijmegen. Landschapsarchitecten fietsten langs de Waalkade en door naar Park Brakkenstein. Onderweg vertelden betrokkenen hoe duurzame oplossingen worden toegepast in een stad die volop in beweging is.

De Waalkade: van parkeerplaats naar groen evenementenplein

Tot enkele jaren geleden was de Waalkade in Nijmegen vooral een stenig plein waar auto’s de boventoon voerden. “Voor 2019 stonden hier rijen auto’s en lag er asfalt,” vertelt Bas de Beijer, adviseur groen bij de gemeente Nijmegen. “Tegelijkertijd wilden we de kade aantrekkelijker maken, zowel voor bezoekers als voor grote evenementen zoals de Vierdaagsefeesten en de kermis. Het moest groen zijn, maar ook bestand tegen zware belasting.” 

De oplossing werd gevonden in evenementengras (Grass Parking). Dat combineert een natuurlijke uitstraling met de draagkracht die nodig is voor vrachtwagens, podia en tienduizenden bezoekers. Het systeem rust op een stevige ondergrond met drainage en een vezelversterkte toplaag die gras de kans geeft zich diep te wortelen.

“De Waalkade moest niet alleen groen ogen, maar ook praktisch bruikbaar blijven,” legt waterbeheerder Arthur Nijhof uit. Hij vertelt hoe er een beregeningsinstallatie werd aangelegd, ondanks de nabijheid van de Waal. “Je denkt: pomp een beetje rivierwater omhoog en klaar. Maar de waterkwaliteit kunnen we niet controleren. Daarom is er uiteindelijk een bron geboord tot 81 meter diep om betrouwbaar water te winnen. Zo houden we het gras in conditie, ook tijdens droge zomers.”

De combinatie van robuust gras, slimme watertechniek en goed beheer maakt de Waalkade inmiddels tot een voorbeeldproject. Het terrein kan meerdere keren per jaar zwaar worden belast en herstelt zich telkens weer.

Park Brakkenstein; monument in beweging

Vanaf de Waalkade fietste de groep de stad uit, richting Park Brakkenstein. Dit monumentale park ligt ingeklemd tussen de Radboud Universiteit en het spoor en wordt vaak omschreven als een verborgen parel. Landschapsarchitect Evelien de Mey werkt er sinds 2016 aan een omvangrijk herstelplan.

“Het park is een rijksmonument en kent een rijke historie,” vertelt De Mey tijdens de rondleiding. “Ooit was het een sterrenbos met lange lanen en zichtlijnen. In de loop der eeuwen zijn er lagen toegevoegd, van houtproductie tot landschapsstijl. Ons doel is om die oorspronkelijke structuren weer zichtbaar te maken, zonder de huidige functies uit het oog te verliezen.” Dat herstelplan betekent keuzes maken. Oude lanen zijn versterkt en kruispunten zijn gemarkeerd met gedichten van stadsdichter Heidi Koren. Er kwamen subtiele ingrepen zoals sportplekken en een hardlooproute, maar altijd met respect voor de cultuurhistorie.

Duurzame paden en wortelvriendelijke oplossingen

Samen met ecoDynamic koos de gemeente Nijmegen voor halfverharding die waterdoorlatend is en weinig onderhoud vraagt. Dat was nodig om nieuwe paden aan te leggen zonder boomwortels te beschadigen. 

Martijn Smulders van ecoDynamic: “We hebben veel ervaring opgedaan met het toepassen van halfverhardingen in kwetsbare parken. In Brakkenstein zie je hoe belangrijk het is dat een pad stevig genoeg is voor intensief gebruik, maar toch doorlatend blijft. Zeker in een tijd waarin we te maken hebben met hevige regen en langere droogtes.”

Het materiaal Stabilizer zorgt dat paden ook bij nat weer begaanbaar blijven en op termijn minder onderhoud vragen. Daarmee sluit de oplossing aan bij de visie om cultuurhistorisch waardevolle plekken toekomstbestendig te maken.

Een park dat nooit af is

Park Brakkenstein laat zien hoe complex de inrichting van de openbare ruimte kan zijn. Ecologen, beheerders, bewoners en ontwerpers kijken elk vanuit hun eigen perspectief. Discussies over bomenkap, sluippaden en nieuwe functies blijven bestaan.

“Een park als dit is nooit af,” zegt De Mey. “Elke ingreep roept nieuwe vragen op. Dat maakt het soms ingewikkeld, maar ook waardevol. Uiteindelijk gaat het erom dat het park voor bezoekers samenhang en kwaliteit uitstraalt.”

Kennisdelen en inspiratie

De fietsexcursie bracht vakgenoten en gemeentelijke beheerders samen. Onderweg werd kennis gedeeld over technische oplossingen, historische waarde en de uitdagingen van beheer.

“Voor ons is dit dé manier om praktijkervaring uit te wisselen,” zegt Smulders. “De Waalkade en Park Brakkenstein zijn heel verschillend, maar laten beide zien hoe groenbeheer en duurzaamheid samengaan met gebruiksdruk.” De dag leverde deelnemers inspiratie én concrete voorbeelden op. Van evenemententerreinen die het hele jaar groen blijven tot historische parken die met zorg worden hersteld: Nijmegen liet zich zien als voorbeeld voor de openbare ruimte.

Podcast door Studio Earth

Tijdens de excursie is een podcast opgenomen waarin Bas de Beijer, Arthur Nijhof en Evelien de Mey hun verhaal uitgebreid vertellen. Beluister de podcast en bekijk het fotoverslag voor een sfeerimpressie van de dag.